Boşanma Davasında Telefon Kayıtları ve Mesajlar Delil Olur mu?

Boşanma davalarında en sık sorulan sorulardan biri, elde edilen dijital verilerin mahkemede kullanılıp kullanılamayacağıdır. Mesaj ekran görüntüleri, ses kayıtları, konum bilgileri ve sosyal medya paylaşımları bu kapsamda gündeme gelir.

Cevap tek cümleyle verilemez. Belirleyici olan delilin içeriği değil, nasıl elde edildiğidir.

Hukuka aykırı delil yasağı

Usul hukukunda temel bir kural vardır: hukuka aykırı olarak elde edilen deliller mahkemece dikkate alınamaz.

Bu kural, boşanma davalarında sıkça test edilir. Zira eşler arasında özel yaşam alanı büyük ölçüde iç içedir ve neyin izinsiz erişim sayılacağı her zaman açık değildir.

Değerlendirmede iki soru sorulur: delil, karşı tarafın özel yaşam ya da haberleşme alanına izinsiz girilerek mi elde edilmiştir? Elde etme biçimi ayrıca bir suç oluşturuyor mu?

Bu sorulardan birine olumlu yanıt veriliyorsa delilin değerlendirilmemesi ihtimali yüksektir.

Hangi yöntemler sınırı aşar?

Uygulamada açıkça hukuka aykırı sayılan yöntemler şunlardır:

Casus yazılım yüklenmesi. Eşin telefonuna izleme veya dinleme yazılımı kurulması. Bu fiil, verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme kapsamında değerlendirilir.

Hesaplara izinsiz erişim. Eşin e-posta, sosyal medya veya mesajlaşma hesabına şifresi kullanılarak girilmesi.

Gizli dinleme ve kayıt. Tarafı olunmayan konuşmaların gizlice kaydedilmesi; eve veya araca dinleme cihazı yerleştirilmesi.

Konum takibi. Araca veya eşyaya takip cihazı yerleştirilmesi, telefonun izinsiz olarak konum bilgisinin izlenmesi.

Üçüncü kişilerin özel yaşamına yönelik takip. Eşin ilişki kurduğu ileri sürülen kişinin izlenmesi, evinin veya işyerinin gözetlenmesi.

Bu fiiller yalnızca delilin reddedilmesine yol açmaz. Özel hayatın gizliliğini ihlal, haberleşmenin gizliliğini ihlal ve kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi suçları bakımından cezai sorumluluk doğurabilir. Ayrıntılar için özel hayatın gizliliğini ihlal suçu yazımıza bakabilirsiniz.

Sonuç şu olabilir: delil dosyadan çıkarılır, karşı taraf şikâyette bulunur ve ayrıca manevi tazminat talep eder. Yani delil elde etme çabası, davacının konumunu tersine çevirebilir.

Sınırın belirsiz kaldığı alanlar

Bazı durumlar net değildir ve somut koşullara göre değerlendirilir.

Tarafı olunan konuşmanın kaydedilmesi. Kişinin kendisinin taraf olduğu bir görüşmeyi kaydetmesi, üçüncü kişilerin konuşmasını gizlice kaydetmesinden farklı değerlendirilir. Özellikle tehdit veya hakaret içeren bir görüşmenin, o anda başka türlü ispat imkânı bulunmadığı için kaydedilmesi hâlinde durum farklı ele alınabilir. Buna karşılık planlı biçimde ve süreklilik taşıyan kayıtlar bakımından değerlendirme değişir.

Ortak kullanım alanındaki veriler. Ortak kullanılan bir bilgisayarda veya tablette, şifre kırılmaksızın açık hâlde bulunan içerikler bakımından tartışma çıkar. Belirleyici olan, o alana erişimin izinsiz sayılıp sayılmayacağıdır.

Kendi telefonuna gelen mesajlar. Eşin bizzat gönderdiği mesajlar, tehdit ve hakaret içerikleri bakımından sorunsuz biçimde delil olarak kullanılabilir. Burada izinsiz erişim yoktur.

Aile içinde açık biçimde bulunan yazılı belgeler. Evde açıkta bulunan bir belge bakımından değerlendirme, kilitli bir alandan çıkarılan belgeye göre farklıdır.

Bu belirsizlik nedeniyle, delil olarak kullanılması planlanan verilerin sunulmadan önce hukuki açıdan değerlendirilmesi yerinde olur.

Hukuka uygun delil toplama yolları

Delil elde etmenin meşru yolları vardır ve bunlar çoğu zaman yeterli olur.

Mahkeme aracılığıyla kayıt istenmesi. Arama kayıtları, banka hareketleri, otel konaklama kayıtları, tapu ve araç kayıtları gerekçelendirilmek kaydıyla mahkeme kanalıyla istenebilir. Talebin, ispatı amaçlanan vakıayla bağlantısı açıklanmalıdır.

Tanık deliline dayanılması. Komşular, iş arkadaşları ve yakınların beyanı boşanma davalarının en yaygın delilidir. Tanıkların gördüğü ve duyduğu somut olayları anlatması önemlidir; genel değerlendirmeler değer taşımaz.

Adli raporlar. Şiddet iddiası varsa darp ve cebir raporu, hastane kayıtları ve varsa kolluk tutanakları.

Kendisine ulaşan içeriklerin sunulması. Karşı tarafın bizzat gönderdiği mesaj, e-posta ve sesli mesajlar.

Açık kaynaklardan elde edilen veriler. Kamuya açık sosyal medya paylaşımları.

Delil tespiti. Bir durumun kaybolma ihtimali varsa mahkemeden delil tespiti istenebilir.

Ceza dosyasının celbi. Şikâyet üzerine yürütülen bir soruşturma varsa, o dosyadaki belgelerin aile mahkemesi dosyasına getirilmesi istenebilir.

Dijital delillerin sunulma biçimi

Hukuka uygun elde edilmiş dijital veriler bakımından da bir sorun daha vardır: bütünlük ve gerçeklik.

Ekran görüntüleri kolaylıkla değiştirilebildiğinden, karşı taraf içeriğin kurgu olduğunu ileri sürebilir. Bu itirazı karşılamak için:

• Cihazın kendisinin mahkemeye ibraz edilebilir durumda tutulması,
• Konuşmanın tamamının, bağlamı gösterecek biçimde sunulması,
• Gerekiyorsa bilirkişi incelemesi talep edilmesi,
• Kaydın tarih ve saat bilgisinin görünür olması önemlidir.

Konuşmanın yalnızca aleyhe kısmının sunulması, karşı tarafın bağlamı ortaya koyması hâlinde beklenenin tersi bir etki yaratabilir.

Zamanlama ve süre bakımından

Bazı boşanma sebepleri kısa hak düşürücü sürelere tabidir. Örneğin zina ve hayata kast gibi özel sebeplerde altı aylık süre işler. Delil toplama uğraşısı bu süreleri geçirmemelidir.

Bu nedenle uygulamada tercih edilen yol, dava dilekçesinde hem özel sebebe hem de evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine kademeli olarak dayanılmasıdır. Sürelerin işleyişi için zina sebebiyle boşanma yazımıza bakabilirsiniz.

Değerlendirme

Boşanma davasında delil elde etmenin yöntemi, delilin içeriği kadar belirleyicidir. İzinsiz erişimle elde edilen veriler çoğu zaman dosyada işe yaramaz; üstelik karşı tarafa yeni bir talep imkânı verir.

Elinizdeki verilerin kullanılabilirliğini değerlendirmek ve hukuka uygun delil planı oluşturmak için aile hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.