Ruhsatsız Silah Bulundurma ve Taşıma Suçu: Ceza ve Savunma

Ruhsatsız silah bulundurma, taşıma veya satın alma; 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’da düzenlenen ve kamu güvenliğini doğrudan ilgilendiren bir suçtur.

Kapsam yalnızca tabanca ve tüfek gibi ateşli silahlarla sınırlı değildir; kanunda tanımlanan bıçaklar ve bazı aletler de belirli koşullarda bu kapsamda değerlendirilir.

Hangi fiiller suç oluşturur

Kanun üç ayrı hareketi cezalandırır:

Satın alma. Silahın ruhsatsız olarak edinilmesi. Devir, bağış veya miras yoluyla intikal hâllerinde de bildirim yükümlülüğü doğar.

Bulundurma. Silahın konut, iş yeri veya benzeri kişiye özgü bir alanda tutulması.

Taşıma. Silahın kişinin üzerinde veya doğrudan erişebileceği biçimde, kamuya açık alanda bulundurulması.

Ayrıca silahların yapımı, ithali, ihracı ve nakli ile bunlara ait mermilerin bulundurulması bakımından da ayrı düzenlemeler bulunur.

Bulundurma ile taşıma ayrımı

Bu ayrım cezanın miktarını doğrudan etkilediği için dosyaların temel tartışma konusudur.

Bulundurma, kişinin hâkimiyet alanı içindeki durağan hâli anlatır. Taşıma ise silahın harekete konu edilmesini ve kamuya açık alanda erişilebilir olmasını ifade eder.

Uygulamada sıkça karşılaşılan durumlar:

• Aracın torpido gözünde veya koltuk altında bulunan silah genellikle taşıma kabul edilir.
• Konutta, kilitli bir çekmecede bulunan silah bulundurma sayılır.
• İş yerinin kasasında tutulan silah bakımından, iş yerinin kamuya açık olup olmadığı önem taşır.
• Silahın parçalarının ayrılmış ve şarjörün boş olması, taşıma iddiasına karşı savunmada ileri sürülür.

Cezai yaptırımlar

Kanun, ateşli silahları veya bunlara ait mermileri satın alan, taşıyan ya da bulunduran kişiler bakımından hapis cezası ve adli para cezası öngörür.

Cezanın miktarını etkileyen ölçütler:

Silahın niteliği. Kanunda ağır cezayı gerektiren nitelikli silah tanımı bulunur. Otomatik silahlar, ses ve gaz fişeği atan silahlardan dönüştürülmüş olanlar farklı değerlendirilir.

Silah ve mermi sayısı. Çok sayıda silah veya mermi ele geçirilmesi hâlinde ceza artırılır; ticaret amacı da gündeme gelir.

Ticaret amacı. Silah satmak veya satmaya aracılık etmek, bulundurmaya göre çok daha ağır yaptırıma tabidir.

Suçta kullanılıp kullanılmadığı. Silahla başka bir suç işlenmişse, o suçtan dolayı da ayrıca cezaya hükmedilir. Örneğin silahla tehdit hâlinde iki ayrı suç oluşur.

Mahkûmiyet hâlinde silahın müsaderesine de karar verilir.

Ruhsata ilişkin özel durumlar

Ruhsat süresinin dolması. Silah hukuken ruhsatsız duruma gelir. Yenileme başvurusunun yapılmış olması, gecikmenin kısalığı ve kötü niyetin bulunmaması cezanın belirlenmesinde değerlendirilir.

Miras yoluyla intikal. Vefat eden kişiye ait silahın mirasçılar tarafından süresi içinde ilgili birime teslim edilmesi veya devir işlemlerinin yapılması gerekir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi suç oluşturur.

Ruhsatın iptali. İdari bir kararla ruhsatın iptal edilmesi hâlinde silahın teslim edilmesi zorunludur. Teslim edilmemesi bulundurma suçunu oluşturur.

Yetkisiz kişiye ait ruhsat. Başkası adına ruhsatlı silahın taşınması, taşıyan kişi bakımından suç oluşturur.

Arama hukuku ve delilin hukuka uygunluğu

Bu dosyalarda savunmanın en güçlü dayanağı çoğu zaman aramanın hukuka uygunluğudur.

Dikkat edilmesi gerekenler:

1. Arama kararı veya yazılı emrin bulunup bulunmadığı. Konutta, iş yerinde ve eklentilerinde arama kural olarak hâkim kararıyla yapılır.
2. Gecikmesinde sakınca bulunan hâl iddiasının somutlaştırılıp somutlaştırılmadığı.
3. Arama tutanağının usulüne uygun düzenlenmesi. Tanık bulundurulması, tutanağın imzalanması.
4. Üst aramasının hangi hukuki dayanakla yapıldığı. Önleme aramasına ilişkin kararın kapsamı ve süresi.
5. Araçta yapılan aramanın kapsamı.

Hukuka aykırı arama sonucu elde edilen delil hükme esas alınamaz. Bu husus dosyanın en başında ileri sürülmelidir.

Etkin pişmanlık ve teslim

Kanun, silahın kendiliğinden ilgili mercilere teslim edilmesi hâlinde cezada indirim öngören düzenlemeler içerir. Ayrıca zaman zaman çıkarılan af veya teslim kanunlarıyla belirli süreler tanınmıştır.

Teslimin, soruşturma başlamadan ve kendiliğinden yapılmış olması aranır. Yakalanma anında silahın gösterilmesi bu kapsamda değerlendirilmez.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması

Bu suç tipinde en sık gündeme gelen kurum, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıdır. Koşulları:

• Failin daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması,
• Verilecek cezanın kanunda öngörülen sınırın altında kalması,
• Mahkemenin, failin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması,
• Varsa zararın giderilmesi.

Karar verilmesi hâlinde belirlenen denetim süresi içinde yeni bir suç işlenmezse hüküm ortadan kaldırılır.

Ayrıca ceza miktarına göre erteleme ve seçenek yaptırımlara çevirme imkânları da değerlendirilir.

Değerlendirme

Bu dosyalarda sonucu belirleyen üç unsur vardır: aramanın hukuka uygunluğunun ilk celsede tartışılması, bulundurma-taşıma ayrımının somut delillerle ortaya konulması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması ile erteleme koşullarının başından itibaren gözetilmesi.

Süreç değerlendirmesi için ceza hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.