Araç Değer Kaybı Nasıl Alınır? Başvuru, Hesaplama ve Tahkim

Trafik kazasında hasar gören bir araç, onarımı ne kadar özenli yapılsa da ikinci el piyasasında kazasız bir emsaliyle aynı bedelle alıcı bulmaz. Bu farka araç değer kaybı denir ve kazada kusuru bulunan tarafın sorumluluğu kapsamındadır.

Talep, uygulamada iki adrese yöneltilir: zorunlu trafik sigortası teminatı kapsamında sigorta şirketine ve kusurlu sürücü ile aracın işletenine.

Değer kaybı hangi hâllerde doğar?

Her hasar değer kaybı doğurmaz. Belirleyici ölçüt, hasarın aracın ikinci el piyasa değerini etkileyecek nitelikte olmasıdır.

Değer kaybının kabul edildiği tipik durumlar:

• Şasi, tavan, direk gibi taşıyıcı bölümlerde deformasyon,
• Kaporta parçalarında boya, düzeltme veya değişim işlemi,
• Airbag açılması ve buna bağlı iç aksam değişimi,
• Motor, şanzıman gibi ana aksamda hasar kaydı.

Buna karşılık cam, far, ayna, silecek gibi münferit ve piyasa değerine etkisi bulunmayan değişimlerde talep karşılanmaz. Ayrıca hasar kaydına girmeyen çok küçük çizik ve ezikler bu kapsamda değerlendirilmez.

Aracın kaza öncesinde de belirgin hasar kaydı bulunması, hesaplanacak tutarı azaltan bir etkendir. Zira ikinci el değerindeki düşüş, kısmen daha önce gerçekleşmiş sayılır.

Hesaplama nasıl yapılır?

Değer kaybı, aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa değeri ile kaza ve onarım sonrası ulaştığı değer arasındaki farktır. Hesaplamada dikkate alınan başlıca ölçütler şunlardır:

• Aracın marka, model ve yaşı,
• Kilometre durumu,
• Kaza öncesi hasar geçmişi,
• Hasarın bulunduğu bölge ve niteliği (değişen parça, boyanan parça, işçilik),
• Aracın kaza tarihindeki piyasa değeri,
• Aynı model araçların ikinci el piyasasındaki fiyat aralığı.

Uygulamada hesaplama, sigortacılık mevzuatındaki esaslar çerçevesinde ve sigorta eksperi ya da bilirkişi raporuyla yapılır. Bu nedenle internette yer alan hesaplama araçlarından çıkan sonuçlar yönlendirici olabilir; ancak talebin dayanağı olamaz.

Ağır hasarlı araçlarda ise ayrı bir değerlendirme yapılır. Onarım bedeli aracın piyasa değerini aşıyorsa araç pert kabul edilir; bu hâlde değer kaybı yerine aracın kaza öncesi değeri ile hurda değeri arasındaki fark talep edilir.

Sigorta şirketine başvuru: atlanmaması gereken aşama

Zorunlu trafik sigortasından kaynaklanan taleplerde, sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekir. Bu aşama tamamlanmadan doğrudan dava açılması hâlinde dava şartı eksikliği gündeme gelir.

Başvuru dosyasına eklenmesi gereken belgeler:

1. Kaza tespit tutanağı veya kolluk tarafından düzenlenen tutanak,
2. Araç ruhsatı ve sürücü belgesi fotokopisi,
3. Hasar ve onarıma ilişkin fatura, fiş ve servis kayıtları,
4. Hasarı gösteren fotoğraflar,
5. Aracın kilometre bilgisini gösteren belge,
6. Banka hesap bilgileri ve talep dilekçesi.

Sigorta şirketi, kanunda öngörülen süre içinde yanıt vermez ya da talebi reddederse bir sonraki aşamaya geçilir.

Tahkim mi dava mı?

Sigorta Tahkim Komisyonu, sigortacılık uyuşmazlıkları için öngörülmüş özel bir çözüm yoludur. Mahkemeye kıyasla daha kısa sürmesi ve harç yükünün düşük olması nedeniyle değer kaybı taleplerinde sıkça tercih edilir. Hakem kararı taraflar bakımından bağlayıcıdır; kanunda belirlenen tutarın altındaki uyuşmazlıklarda karar kesindir.

Dava yolu ise sigorta şirketine karşı asliye ticaret mahkemesinde, kusurlu sürücü ve işletene karşı ise haksız fiil hükümlerine göre yürütülür. Sigorta şirketine yöneltilen para alacağı taleplerinde dava öncesi arabuluculuk kural olarak dava şartıdır.

Hangi yolun uygun olduğu; talep tutarına, karşı tarafın kimliğine ve poliçe limitinin yeterliliğine göre değişir. Poliçe limitini aşan zararlar bakımından yalnızca tahkime başvurmak yeterli olmaz; sorumlulara karşı ayrıca talep gerekir.

Zamanaşımı

Zorunlu trafik sigortasından doğan taleplerde kural olarak iki yıllık ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Sigorta şirketine yapılan başvuru, sürenin işleyişi bakımından önem taşır.

İki yıllık sürenin kaçırılması, teknik olarak hesaplanabilir bir zararın tamamen talep edilemez hâle gelmesine yol açar. Bu nedenle kaza sonrası sürecin geciktirilmemesi önemlidir.

Sık yapılan hatalar

• Onarımın hasar kaydı oluşturmayacak şekilde faturasız yapılması; bu durumda hasarın kapsamı ispat edilemez hâle gelir.
• Sigorta şirketiyle yapılan görüşmelerde, ödenen tutarın “tüm talepleri kapsadığına” ilişkin ibra metninin okunmadan imzalanması.
• Kaza tespit tutanağında kusurun tamamen kabul edildiği anlamına gelebilecek beyanlarda bulunulması.
• Hasar fotoğraflarının çekilmemesi ve aracın onarıma girmeden önceki hâlinin belgelenmemesi.

Tutanak aşamasında dikkat edilmesi gerekenler için trafik kaza tutanağı yazımıza bakabilirsiniz.

Değerlendirme

Araç değer kaybı, teknik hesaba dayanan ve usul kuralları belirleyici olan bir taleptir. Sigorta şirketine başvuru aşamasının atlanmaması, hasarın belgelendirilmesi ve zamanaşımının takip edilmesi sonucu doğrudan etkiler.

Talebinizin kapsamını ve izlenecek yolu değerlendirmek için sigorta hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.