Trafik Kaza Tutanağı Nasıl Tutulur? Kusur Tespiti ve Tazminat

Trafik kazasından sonra atılan ilk adımlar, aylar sonra açılacak tazminat dosyasının çerçevesini belirler. Olay yerinde eksik tutulan bir tutanak veya kayda geçmeyen bir tanık bilgisi, haklı olan tarafın dahi ispat sıkıntısına düşmesine yol açabilir.

Bu yazıda tutanağın nasıl düzenlendiğini, kusur tespitinin tazminatı nasıl etkilediğini ve sigorta başvurusundan dava aşamasına kadar izlenen sırayı ele alıyoruz.

Kolluk çağrılması gereken hâller

Sürücüler her durumda kendi aralarında tutanak düzenleyemez. Aşağıdaki hâllerden biri varsa kolluk kuvvetlerinin olay yerine gelmesi gerekir:

• Kazada ölüm veya yaralanma bulunması,
• Sürücülerden birinin sürücü belgesinin bulunmaması veya belgesinin geçersiz olması,
• Alkol ya da uyuşturucu etkisi altında olma şüphesi,
• Araçlardan birinin tescil belgesinin veya zorunlu trafik sigortasının bulunmaması,
• Kamu kurumlarına ait taşınmaz ya da tesislerde hasar meydana gelmesi,
• Taraflardan birinin tutanak düzenlemeyi reddetmesi veya olay yerinden ayrılması,
• Kamu hizmeti yapan araçların karıştığı kazalar.

Bu hâllerde sürücülerin düzenlediği tutanak, sigorta başvurusunda kabul görmeyebilir. Şüpheye düşülen durumda kolluk çağrılması en güvenli yoldur.

Tutanak düzenlenirken yazılması gerekenler

Maddi hasarlı kazada taraflar tutanağı kendileri düzenleyebilir. Tutanağın eksiksiz olması için şu bilgilerin yer alması gerekir:

1. Kazanın tarihi, saati ve konumu (cadde, sokak, kilometre bilgisi),
2. Araçların plaka, marka, model ve tescil bilgileri,
3. Sürücülerin kimlik ve sürücü belgesi bilgileri,
4. Sigorta şirketi ve poliçe numaraları,
5. Kaza anını gösteren krokinin çizilmesi; araçların konumu, yön ve şerit bilgisi,
6. Hasar gören bölümlerin ayrı ayrı yazılması,
7. Varsa tanıkların ad, soyad ve iletişim bilgileri,
8. Her iki sürücünün imzası.

Krokinin özenli çizilmesi önemlidir. Şerit değiştirme, dönüş veya geri manevra gibi ayrıntılar sonradan yapılacak kusur değerlendirmesinde doğrudan kullanılır.

Olay yerinde toplanması gereken deliller

Tutanak tek başına yeterli değildir. Olay yerinde şunların kayda alınması, sonraki aşamayı belirgin biçimde kolaylaştırır:

• Araçların çarpma anındaki konumunu gösteren geniş açılı fotoğraflar,
• Hasarlı bölümlerin yakın çekim fotoğrafları,
• Fren izi, cam kırığı ve saçılan parçaların görüntüsü,
• Trafik işaret ve levhalarının konumu,
• Çevredeki güvenlik kamerası bulunan işletmelerin tespiti,
• Araç içi kamera kaydı varsa yedeklenmesi.

Kamera kayıtları kısa süre içinde silinebildiğinden, kayıt bulunduğu düşünülüyorsa vakit kaybetmeden ilgili kuruma veya işletmeye yazılı başvuru yapılması gerekir.

Kusur tespiti tazminatın belirleyicisidir

Trafik kazalarından doğan sorumlulukta tazminat miktarı, kusur oranına göre bölüşülür. Zarar gören de kusurluysa, tazminattan kendi kusuruna karşılık gelen kısım indirilir.

Tutanakta yer alan değerlendirme önemli bir delildir; ancak mahkeme bununla bağlı değildir. Yargılamada kusur, trafik ve makine bilirkişisi raporuyla yeniden belirlenir. Bilirkişi; kroki, hasar durumu, kamera kayıtları ve varsa tanık beyanlarını birlikte inceler.

Bu nedenle olay yerinde imzalanan tutanakta kabul niteliğinde beyanlarda bulunmaktan kaçınılmalıdır. “Hatalıyım”, “tamamen benim kusurum” gibi ifadeler, teknik olarak farklı bir tablo çıksa bile dosyada aleyhe kullanılabilir.

Talep edilebilecek zarar kalemleri

Kazanın niteliğine göre şu kalemler gündeme gelir:

Maddi zararlar: Araç onarım bedeli, aracın kullanılamadığı süre için ikame araç bedeli, çekici ve otopark masrafı, araçta meydana gelen değer kaybı, aracın pert olması hâlinde hasar öncesi piyasa değeri.

Bedensel zararlar: Tedavi ve hastane giderleri, geçici veya sürekli iş gücü kaybından doğan kazanç kaybı, bakıcı gideri.

Ölüm hâlinde: Cenaze ve defin giderleri, ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı.

Manevi tazminat: Bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin ve yakınlarının duyduğu elem karşılığında hâkimin takdir edeceği tutar.

Araçta oluşan değer kaybı ayrı bir teknik hesaba tabidir; bu konudaki ayrıntılar için araç değer kaybı davası yazımıza bakabilirsiniz. Ölümlü kazalarda hesaplama yöntemi için ölüm sebebiyle tazminat davaları yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sigortaya başvuru ve tahkim yolu

Zorunlu trafik sigortası, işletenin üçüncü kişilere verdiği zararları poliçe limitleri dâhilinde karşılar. Bu teminattan kaynaklanan taleplerde sigorta şirketine önce yazılı başvuru yapılması gerekir.

Başvuruya kanunda öngörülen süre içinde yanıt verilmemesi veya talebin reddedilmesi hâlinde iki yol açılır:

Sigorta Tahkim Komisyonu. Üyelik sistemi kapsamındaki şirketlere karşı, mahkemeye göre daha kısa süren bir uyuşmazlık çözüm yoludur.

Dava yolu. Sigorta şirketine karşı açılan davalar ticari nitelik taşıdığından, para alacağına ilişkin taleplerde dava öncesi arabuluculuk kural olarak dava şartıdır. Kusurlu sürücü ve işletene karşı açılan davalarda ise haksız fiil hükümleri uygulanır.

Poliçe limitini aşan zararlar bakımından sorumluluk, kusurlu sürücü ve aracın işletenine yönelir. Bu nedenle talep çoğunlukla hem sigorta şirketine hem de sorumlulara birlikte yöneltilir.

Zamanaşımı

Trafik kazasından doğan tazminat taleplerinde kural olarak zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki yıllık, her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıllık süre uygulanır. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı öngörülmüşse bu süre dikkate alınır.

Bedensel zararlarda zararın kapsamı ancak tedavi tamamlandığında netleştiğinden, sürenin başlangıcı bakımından ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.

Değerlendirme

Trafik kazası dosyalarında sonucu belirleyen şey, olay anında toplanan verilerdir. Tutanağın eksiksiz düzenlenmesi, fotoğrafların çekilmesi, kamera kayıtlarının istenmesi ve kabul niteliğinde beyanlardan kaçınılması; ilerleyen aşamada kusur değerlendirmesini doğrudan etkiler.

Kaza sonrası izlenecek yolun planlanması için tazminat hukuku sayfamızı inceleyebilir, dosyanıza ilişkin ön değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.