Deport Kararına İtiraz: 7 Günlük Süre ve İdari Gözetim

Sınır dışı etme kararı, yabancının Türkiye’den çıkarılmasına ilişkin idari işlemdir. Bu kararın en belirleyici özelliği, itiraz süresinin yedi gün olmasıdır; genel idari dava süresinden çok daha kısadır.

Bu nedenle sürecin en kritik aşaması, kararın tebliğinden hemen sonraki günlerdir.

Hangi hâllerde deport kararı verilir

Mevzuatta sayılan başlıca sebepler:

• İkamet izni süresinin ihlal edilmesi ve süre bitiminden sonra kalınması,
• İkamet izni talebinin reddedilmesi veya izin iptali,
• Vize ihlali,
• Çalışma izni olmaksızın çalışıldığının tespiti,
• Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından tehdit oluşturulması,
• Terör örgütü veya suç örgütü ile ilişkili olunduğu değerlendirmesi,
• Belirli suçlardan mahkûmiyet ve cezanın infazının tamamlanması,
• Uluslararası koruma talebinin reddedilmesi,
• Sahte belge kullanılması veya yanıltıcı beyanda bulunulması,
• Türkiye’ye giriş yasağı bulunmasına karşın giriş yapılması.

Sınır dışı edilemeyecek kişiler. Mevzuatta bu bakımından güvenceler öngörülmüştür:

• Sınır dışı edildiğinde işkence, insanlık dışı muamele veya cezaya maruz kalacağı yönünde ciddi belirti bulunanlar,
• Ağır hastalığı bulunanlar ile ileri yaştaki kişiler bakımından, yolculuğun sağlık açısından risk oluşturduğu hâller,
• Hamileler ve yeni doğum yapmış kadınlar,
• Mağdur destek süreci devam eden insan ticareti mağdurları,
• Şiddet mağduru olup tedavi ve koruma süreci devam edenler,
• Yaşam riski bulunan hastalığı olup tedavisi devam edenler.

Bu hâller, dava dilekçesinde belgeleriyle ileri sürülmelidir.

Kararın tebliği ve süreler

Tebliğ zorunluluğu. Karar, yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Tebliğde:

• Kararın sonucu,
• İtiraz usulü ve süresi,
• Yabancının hakları belirtilir.

Dava süresi: yedi gün. Tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir.

Kendiliğinden durma. Dava açılması hâlinde sınır dışı işlemi, yargılama sonuçlanıncaya kadar kendiliğinden durur. Bu, idari yargıda istisnai bir düzenlemedir; ayrıca yürütmenin durdurulması talebi şart değildir.

Ancak yabancı, dava süresi içinde ve dava sonuçlanıncaya kadar kendi isteğiyle ülkeden ayrılabilir.

Karar kesinliği. İdare mahkemesinin bu davalarda verdiği karar kesindir; kanun yoluna başvurulamaz. Bu, dava dilekçesinin en başından eksiksiz hazırlanmasını zorunlu kılar.

İdari gözetim ve geri gönderme merkezi

Sınır dışı kararı ile idari gözetim ayrı işlemlerdir. Bu ayrımın gözetilmemesi uygulamada en sık yapılan hatadır.

İdari gözetim sebepleri:

• Kaçma ve kaybolma riski bulunması,
• Türkiye’ye giriş veya çıkış kurallarını ihlal etmiş olma,
• Sahte belge kullanmış olma,
• Çıkış süresinde ülkeden ayrılmamış olma,
• Kamu düzeni veya güvenliği bakımından tehdit oluşturma.

Süreler:

• Gözetim süresi altı ayı geçemez,
• İşbirliği yapılmaması veya belge temininde gecikme hâlinde en fazla altı ay daha uzatılabilir,
• Gözetimin devam edip etmemesi her ay düzenli olarak değerlendirilir,
• Gerek kalmadığı anlaşıldığında gözetim derhal sona erdirilir.

İtiraz yolu. Gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulur.

• Başvuru her zaman yapılabilir; süre sınırı bulunmaz,
• Hâkimlik, incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır,
• Gözetim şartlarında değişiklik olması hâlinde tekrar başvurulabilir,
• Başvuru, sınır dışı davasından bağımsızdır ve birlikte yürütülmelidir.

Gözetim yerine alternatif yükümlülükler. İdari gözetim yerine, belirli adreste ikamet etme, bildirimde bulunma, teminat verme veya elektronik izleme gibi yükümlülükler öngörülebilir. Bu talebin ileri sürülmesi yerinde olur.

Merkezdeki haklar:

• Avukatla, noterle ve konsolosluk yetkilileriyle görüşme,
• Ziyaretçi kabul etme,
• Telefon hizmetlerine erişim,
• Acil ve temel sağlık hizmetlerine erişim,
• Çocukların eğitim hizmetlerinden yararlanması,
• Tercüman desteği.

Dava dilekçesinde ileri sürülebilecek hususlar

Karar kesin olduğundan, dilekçenin kapsamlı hazırlanması belirleyicidir.

1. Usul yönünden:

• Kararın gerekçesiz olması veya somut olguya dayanmaması,
• Tebliğ usulüne aykırılık,
• Savunma hakkının kullandırılmaması,
• Yetkisiz makam tarafından karar verilmesi.

2. Sebep yönünden:

• İleri sürülen olgunun gerçekleşmediği,
• “Kamu düzeni tehdidi” değerlendirmesinin soyut olduğu,
• Suç isnadının kesinleşmemiş olduğu veya beraatle sonuçlandığı,
• Değerlendirmenin güncel olmayan bilgilere dayandığı.

3. Aile hayatının korunması. Bu, uygulamada en sonuç doğuran gerekçelerden biridir:

• Türk vatandaşı eş veya çocuk bulunması,
• Çocukların Türkiye’de eğitim görmesi,
• Ülkede uzun süredir yerleşik olunması,
• Aile bütünlüğünün bozulacak olması,
• Çocuğun üstün yararı.

4. Sağlık durumu. Devam eden tedavi, ağır hastalık, hamilelik. Belgelerle ortaya konmalıdır.

5. Geri gönderme yasağı. Menşe ülkede yaşam veya özgürlük riski bulunduğu, işkence veya kötü muamele tehlikesi olduğu. Bu iddia, uluslararası koruma başvurusu ile de desteklenebilir.

6. Ölçülülük. İşlemin, ileri sürülen sebeple ölçüsüz olduğu; daha hafif tedbirlerin yeterli olacağı.

Tahdit kodları

Tahdit kodları, yabancının ülkeye girişine veya ikametine sınırlama getiren idari kayıtlardır. Uygulamada birçok yabancı, işlemin nedenini kod üzerinden öğrenir.

Yaygın kod grupları (uygulamadaki karşılıkları):

• İkamet veya vize ihlali kaynaklı kayıtlar,
• Kamu düzeni ve güvenliği değerlendirmesine dayanan kayıtlar,
• Sağlık kaynaklı kayıtlar,
• Yasal olmayan çalışma kaynaklı kayıtlar,
• Giriş yasağına ilişkin kayıtlar.

Kaldırılması:

1. Kodun hangi olguya dayandığının öğrenilmesi. Bilgi edinme başvurusu veya idari başvuru ile.
2. Dayanağın ortadan kalktığının veya baştan itibaren gerçekleşmediğinin ortaya konması.
3. İdareye kaldırma başvurusu yapılması.
4. Reddi hâlinde idare mahkemesinde dava açılması.

Kodun dayanağı bilinmeksizin yapılan başvurular sonuç vermez. Bu nedenle ilk adım, kaydın gerekçesinin öğrenilmesidir.

Giriş yasağı süresi. Sınır dışı edilen yabancı bakımından öngörülen giriş yasağının süresi, gerekçeye göre değişir. Yasağın süresinden önce kaldırılması için başvurulabilir.

İhtiyaç duyulan belgeler

Dava hazırlığında toplanması gerekenler:

• Sınır dışı etme kararı ve tebliğ belgesi,
• İdari gözetim kararı,
• Pasaport ve kimlik belgeleri,
• Geçerli veya süresi biten ikamet izni belgeleri,
• Aile bağını gösteren belgeler (evlilik cüzdanı, doğum belgesi, nüfus kayıt örneği),
• Çocukların okul kayıt belgeleri,
• Sağlık raporları ve tedavi belgeleri,
• Varsa çalışma izni ve sigorta kayıtları,
• Adli sicil kaydı ve varsa beraat kararları,
• Menşe ülkedeki riske ilişkin belgeler ve raporlar,
• İkametin sürekliliğini gösteren belgeler (kira sözleşmesi, faturalar).

İlgili süreçler

Uluslararası koruma başvurusu. Menşe ülkede risk bulunduğu hâllerde ayrıca başvurulabilir; sınır dışı sürecine etkisi bakımından değerlendirilir.

İkamet izni başvurusu. Sınır dışı sebebi ikamet izni eksikliği ise, izin başvurusu yapılması ve varsa insani gerekçelerin ileri sürülmesi gerekir. Bu konuda insani ikamet izni yazımıza bakabilirsiniz.

Vatandaşlık başvurusu. Şartları taşıyan yabancılar bakımından ayrı bir süreç olarak değerlendirilir.

Değerlendirme

Deport dosyalarında sonucu belirleyen üç unsur vardır: yedi günlük dava süresinin geçirilmemesi, idari gözetim kararına sulh ceza hâkimliği nezdinde ayrıca itiraz edilmesi ve aile hayatı ile sağlık durumuna ilişkin belgelerin dava dilekçesine baştan eksiksiz eklenmesi.

Süreç değerlendirmesi için yabancılar ve vatandaşlık hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.