Anlaşmalı Boşanma Nasıl Olur? Şartlar ve Protokol Hazırlığı

Anlaşmalı boşanma, evlilik birliğinin eşlerin ortak iradesiyle ve tek bir duruşmada sona erdirilebildiği yoldur. Çekişmeli boşanmadan farkı, kusur tartışmasının yapılmaması ve delil aşamasının bulunmamasıdır.

Sürecin hızlı görünmesi, hazırlığın basit olduğu anlamına gelmez. Aksine; boşanmanın malî ve çocuklara ilişkin tüm sonuçları, dava açılmadan önce yazılı bir protokolde çözülmüş olmak zorundadır.

Kanunun aradığı şartlar

Dört şart birlikte bulunmalıdır.

Evliliğin en az bir yıl sürmesi. Süre, evlenme tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır. Bir yıl dolmamışsa bu yol kullanılamaz.

Eşlerin birlikte başvurması veya birinin diğerinin davasını kabul etmesi. Tarafların boşanma konusunda iradelerinin uyuşması gerekir.

Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi. Hâkim, iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir. Bu nedenle duruşmada her iki eşin hazır bulunması zorunludur.

Protokolün hâkim tarafından uygun bulunması. Hâkim, malî sonuçlar ve çocukların durumu bakımından düzenlemeyi denetler. Gerekli görürse değişiklik yapılmasını isteyebilir; taraflar bunu kabul etmezse protokol onaylanmaz.

Son şart, uygulamada en çok gözden kaçandır. Hâkim protokolü olduğu gibi onaylamak zorunda değildir; özellikle çocuğun menfaatine aykırı düzenlemeleri kabul etmez.

Protokolde yer alması gereken başlıklar

Protokol, boşanmanın tüm sonuçlarını kapsamalıdır. Eksik kalan bir başlık, sonradan ayrı dava konusu olur ve anlaşmalı boşanmanın sağladığı avantaj kaybedilir.

Boşanma iradesi. Tarafların evliliği sona erdirme konusunda anlaştıklarının açıkça belirtilmesi.

Velayet. Çocuğun velayetinin kime bırakılacağı. Ortak velayet düzenlemesi de mümkündür; ancak somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Kişisel ilişki (görüşme) düzeni. Velayeti almayan tarafın çocukla görüşme takvimi. Belirsiz ifadeler yerine ay, hafta, gün ve saat bazında düzenlenmesi gerekir. Yarıyıl tatili, yaz tatili ve dinî bayramlar ayrıca yazılmalıdır.

İştirak nafakası. Çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma payı; tutar, ödeme günü ve yıllık artış oranı.

Yoksulluk nafakası. Eşlerden biri lehine nafaka ödenip ödenmeyeceği; ödenecekse tutar ve artış esası. Talep edilmiyorsa bu husustan feragat edildiğinin açıkça yazılması.

Maddi ve manevi tazminat. Talep edilip edilmediği; edilmiyorsa feragat beyanı.

Mal rejiminin tasfiyesi. Taşınmaz, araç, banka hesapları, şirket payları ve ev eşyalarının paylaşımı. Karşılıklı ibra beyanı bu bölümde yer alır.

Yargılama gideri ve vekâlet ücreti. Bu kalemlerin kim tarafından karşılanacağı.

Soyadı. Kadının boşandıktan sonra eski eşinin soyadını kullanıp kullanamayacağı.

En sık yapılan hata: mal rejiminin protokole yazılmaması

Uygulamada eşler boşanma, velayet ve nafaka konusunda anlaşır; malların paylaşımını “sonra bakarız” diyerek protokol dışında bırakır.

Bu, boşanma kararı kesinleştikten sonra ayrı bir mal rejimi tasfiyesi davası açılması sonucunu doğurur. Söz konusu davalar çoğunlukla uzun sürer, bilirkişi incelemesi gerektirir ve tarafları yeniden karşı karşıya getirir.

Bu nedenle protokolde malvarlığına ilişkin düzenlemenin, karşılıklı ibra beyanıyla birlikte açıkça yer alması önemlidir. Mal rejimi tasfiyesinin işleyişi için boşanmada mal paylaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

Sürecin işleyişi

1. Protokolün hazırlanması. Tarafların üzerinde anlaştığı tüm başlıkların yazıya geçirilmesi ve imzalanması.
2. Dava dilekçesi ve eklerin sunulması. Aile mahkemesine başvuru; nüfus kayıt örneği ve protokolün dosyaya eklenmesi.
3. Duruşma gününün belirlenmesi. Mahkemenin iş yüküne göre değişir.
4. Duruşma. Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve protokolü denetlemesi.
5. Karar. Şartlar tamamsa boşanmaya ve protokolün onanmasına karar verilir.
6. Kesinleşme. Kararın taraflara tebliği ve kanun yoluna başvurma süresinin geçmesi ya da tarafların feragat etmesiyle karar kesinleşir.
7. Nüfusa tescil. Kesinleşen karar nüfus müdürlüğüne bildirilir; kayıt bu aşamada güncellenir.

Kesinleşmeden önce boşanma hukuken tamamlanmış sayılmaz. Bu nedenle yeniden evlenme veya nüfus işlemleri bakımından kesinleşme şerhi beklenir. Taraflar duruşmada kanun yoluna başvurmaktan feragat ederse bu aşama kısalır.

Yetkili mahkeme

Aile mahkemesi görevlidir. Yer bakımından eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir.

Zeytinburnu’nda ikamet eden eşler bakımından dosyalar Bakırköy Adliyesi’ndeki aile mahkemelerinde görülür.

Çekişmeli boşanmaya dönme ihtimali

Duruşmada taraflardan biri iradesinden döner ya da protokol onaylanmazsa dava anlaşmalı olarak sonuçlanmaz. Bu hâlde iki seçenek doğar: davadan feragat edilmesi ya da davanın çekişmeli boşanma olarak sürdürülmesi.

Çekişmeli boşanmada kusur tartışması ve delil aşaması devreye girer. Bu nedenle protokolün baştan gerçekçi ve uygulanabilir olması, sürecin uzamasını önler. Sık kullanılan boşanma sebepleri ve ispat konuları için zina sebebiyle boşanma ve boşanma davasında telefon kayıtları yazılarımıza bakabilirsiniz.

Değerlendirme

Anlaşmalı boşanmanın avantajı hızından değil, sonuçlarının önceden belirlenmiş olmasından gelir. Protokol eksiksiz hazırlandığında süreç tek duruşmada tamamlanabilir; eksik hazırlandığında ise boşanma bitse dahi taraflar yıllarca süren ayrı davalarla karşılaşabilir.

Protokolünüzün kapsamını değerlendirmek için aile hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.