İtirazın Kaldırılması: İcra Mahkemesinde Altı Aylık Süre

İlamsız icra takibinde borçlu süresi içinde itiraz ettiğinde takip durur. Alacaklının bu duruma karşı iki yolu vardır. Bunlardan ikincisi ve daha hızlı olanı, icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemektir.

Bu yol her dosyada kullanılamaz; kanunda sayılan nitelikte bir belgenin bulunması şarttır. Buna karşılık şartları taşıyan dosyalarda süreç, genel mahkemedeki yargılamaya kıyasla belirgin şekilde kısa sürer.

Hangi belgeler bu yolu açar?

İcra mahkemesine başvurabilmek için alacağın aşağıdaki nitelikteki belgelerden birine dayanması gerekir:

İmzası inkâr edilmeyen adi senet. Borçlunun imzasını kabul ettiği senet, sözleşme veya borç ikrarı içeren yazı.

Noterlikçe düzenlenmiş veya onaylanmış belgeler. Düzenleme şeklindeki senetler ile imza onaylı belgeler.

Resmî dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dâhilinde ve usulüne uygun olarak verdiği belgeler. Kurum kayıtları ve resmî yazılar.

Kredi kurumlarıyla ilgili belgeler. Bankaların kanunda öngörülen usule uygun olarak düzenlediği hesap özetleri ve ihtarnameler.

Elinizde bu nitelikte bir belge yoksa icra mahkemesi yolu kapalıdır; alacağın genel mahkemede ispatı gerekir. Bu ayrım için itirazın iptali davası yazımıza bakabilirsiniz.

Altı aylık süre

Talep, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Bu süre, itirazın iptali davasındaki bir yıllık süreden kısadır ve uygulamada sık kaçırılır.

Altı aylık süre geçtikten sonra icra mahkemesine başvurulamaz. Alacaklı bu durumda hâlâ itirazın iptali davası açabilir; ancak bunun için bir yıllık sürenin dolmamış olması gerekir.

İki süreyi birlikte takip etmek önemlidir. Belgeye dayanan bir dosyada altı ay beklenmesi, hızlı yolun kaybedilmesi anlamına gelir.

İncelemenin kapsamı

İcra mahkemesi, alacağın esasını genel mahkeme gibi incelemez. İnceleme belge üzerinden ve sınırlı biçimde yapılır. Kural olarak tanık dinlenmez; yemin deliline dayanılamaz.

Bu sınırlı yapının iki sonucu vardır:

• Süreç kısa sürer; dosyalar çoğunlukla az sayıda celsede sonuçlanır.
• Verilen karar, alacağın varlığı bakımından maddi hukuk yönünden kesin hüküm oluşturmaz. Taraflar genel mahkemede dava açma imkânını korur.

Borçlu tarafında ileri sürülebilecek savunmalar da bu çerçeveyle sınırlıdır. Borcun ödendiği, ertelendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiaları ancak belgeyle ortaya konulabiliyorsa dikkate alınır.

İtirazın geçici olarak kaldırılması

Borçlu, senet altındaki imzayı inkâr etmemiş ancak borcun mevcut olmadığını ileri sürmüşse, mahkeme itirazı geçici olarak kaldırabilir. Bu karar, alacaklının takibe devam etmesine imkân verir; ancak borçluya belirli bir süre içinde borçtan kurtulma davası açma hakkı tanır.

Geçici kaldırma kararı üzerine takip sürerken haciz uygulanabilir; buna karşılık paranın alacaklıya ödenmesi bakımından farklı bir düzen işler. Bu ara aşama, dosyanın seyrini planlamak bakımından önemlidir.

İmza inkârı hâlinde durum

Borçlu senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürerse, icra mahkemesi imza incelemesi yapar. İnceleme, karşılaştırmaya esas imzalar ve gerekiyorsa bilirkişi raporu üzerinden yürütülür.

İki sonuç mümkündür:

• İmzanın borçluya ait olduğu anlaşılırsa itiraz kaldırılır. İnkârın haksızlığı nedeniyle borçlu aleyhine para cezası ve tazminata hükmedilmesi gündeme gelir.
• İmzanın borçluya ait olmadığı sonucuna varılırsa takip iptal edilir. Bu durumda alacaklı aleyhine de yaptırım uygulanması mümkündür.

Bu nedenle senede dayanan takiplerde, senedin düzenlenme koşullarının baştan değerlendirilmesi yerinde olur.

İcra inkâr tazminatı

İtirazın haksız olduğu anlaşılırsa, talep hâlinde borçlu aleyhine alacak tutarının yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata hükmedilebilir. Tazminatın istenebilmesi için dilekçede açıkça talep edilmesi ve alacağın belirli, hesaplanabilir nitelikte olması gerekir.

Talebin reddedilmesi hâlinde ise alacaklı aleyhine, borçlu lehine tazminat gündeme gelebilir. Bu simetri, esassız başvuruların önlenmesini amaçlar.

Karar sonrası

Kabul kararı verildiğinde takip kaldığı yerden devam eder; haciz aşamasına geçilir. Ret kararı verildiğinde takip iptal edilir ve alacaklı, alacağını genel mahkemede talep etmek durumunda kalır.

Kararlara karşı istinaf yolu, kanunda öngörülen sınırlar çerçevesinde açıktır.

Hangi yol seçilmeli?

Karar verirken şu üç soru yeterlidir:

1. Elimde kanunda sayılan nitelikte bir belge var mı? Yoksa itirazın iptali davası tek yoldur.
2. İtirazın tebliğinden ne kadar süre geçti? Altı ayı aştıysa icra mahkemesi yolu kapalıdır.
3. Borçlunun savunması belge dışı delil gerektiriyor mu? Karmaşık bir hesap ilişkisi varsa genel mahkeme daha uygun olabilir.

Belgeye dayanan ve savunması zayıf dosyalarda icra mahkemesi yolu, aylar kazandırır.

Değerlendirme

İtirazın kaldırılması, doğru dosyalarda kullanıldığında icra hukukunun en hızlı araçlarından biridir. Belgenin niteliği ve altı aylık süre, bu yolun kullanılabilirliğini belirleyen iki temel unsurdur.

Takibinize gelen itirazın değerlendirilmesi için icra ve iflas hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.